Niềm hy vọng sau hơn 70 năm đi tìm người thân của gia đình liệt sĩ ở xã Tứ Mỹ

Chiếc bàn giữa căn nhà nhỏ của gia đình ông Nguyễn Thế Doanh, ở thôn Tân Thắng, xã Tứ Mỹ phủ kín những tập hồ sơ đã ngả màu theo thời gian. Cạnh những tờ giấy báo tử là bức thư người cha gửi về từ năm 1953 được ông cẩn thận mở từng nếp gấp. Hơn bảy mươi năm đã trôi qua, mỗi lần nhắc đến cha và hai người chú ruột đã hy sinh, ông vẫn nâng niu từng kỷ vật như sợ thời gian sẽ làm phai mờ thêm ký ức.

Ngồi bên ông, chúng tôi lặng lẽ theo dõi từng dòng chữ đã nhòe mực, lắng nghe câu chuyện về ba người thân trong gia đình đã lần lượt ngã xuống vì độc lập của Tổ quốc. Mỗi tờ giấy được mở ra không chỉ là một hồ sơ lưu giữ quá khứ, mà còn là một hành trình tìm kiếm kéo dài hơn bảy thập kỷ vẫn chưa có hồi kết.
Cha của ông Doanh là liệt sĩ Nguyễn Quang Triêm, hy sinh năm 1953. Hai người chú ruột là liệt sĩ Nguyễn Xuân Đình, hy sinh năm 1969 và liệt sĩ Nguyễn Văn Vân, hy sinh năm 1967 tại chiến trường phía Nam. Ba người thân, ba lần nhận giấy báo tử, nhưng đến nay gia đình vẫn chưa tìm được nơi yên nghỉ của bất kỳ ai.

Điều đặc biệt, giữa những kỷ vật còn lưu giữ, có một bức thư người cha gửi về cho vợ trước lúc hy sinh. Trong thư, ông vẫn hỏi thăm gia đình, nhắc đến đứa con nhỏ của mình và gửi gắm niềm tin vào ngày trở về. Thế nhưng, ngày đoàn tụ ấy đã không bao giờ đến. Ít lâu sau, tờ giấy báo tử lặng lẽ trở về quê nhà, khép lại niềm hy vọng của gia đình nhưng cũng mở ra hành trình tìm kiếm người thân kéo dài hơn bảy thập kỷ. Đứa con được nhắc đến trong bức thư năm ấy hôm nay đã ngoài bảy mươi tuổi, nhưng chưa một lần được thắp nén hương trước phần mộ của cha.

Nhẹ nhàng vuốt phẳng lá thư đã úa màu theo năm tháng, ông Nguyễn Thế Doanh xúc động chia sẻ: "Gia đình tôi đã gìn giữ bức thư của cha và những tờ giấy báo tử cẩn thận cho đến tận hôm nay. Đối với tôi, bức thư cha để lại là kỷ vật vô giá, là hành trang theo suốt những năm tháng trưởng thành, là động lực để tôi học tập, rèn luyện và sống xứng đáng với sự hy sinh của cha. Chỉ tiếc hai người chú ruột của tôi không còn kỷ vật nào ngoài những tờ giấy báo tử."
Ông Doanh cho biết, suốt nhiều năm qua, gia đình đã nhiều lần liên hệ với các đơn vị, tìm gặp đồng đội cũ, dò hỏi thông tin ở nhiều nơi với mong muốn tìm được phần mộ của cha và các chú, nhưng vẫn chưa có kết quả.  "Nay Đảng, Nhà nước triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm lấy mẫu ADN, chúng tôi thực sự có thêm niềm hy vọng. Chỉ mong một ngày nào đó tìm được mộ của cha và các chú để gia đình được thắp nén hương, vơi đi nỗi mong nhớ đã kéo dài suốt bao năm." – ông Doanh nghẹn ngào.
Gia đình ông Nguyễn Thế Doanh chỉ là một trong hàng trăm gia đình trên địa bàn xã Tứ Mỹ đang mòn mỏi chờ tin người thân là liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Theo thống kê, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Nầm hiện có 1.195 phần mộ, trong đó có 457 phần mộ đầy đủ thông tin, 69 phần mộ có một phần thông tin và còn 631 phần mộ chưa có thông tin; sau khi loại trừ số mộ đã lấy mẫu hoặc không lấy mẫu, hiện vẫn còn 556 phần mộ cần lấy mẫu ADN để phục vụ công tác đối sánh, xác định danh tính.
Những con số ấy không chỉ phản ánh khối lượng công việc cần thực hiện, mà còn là nỗi mong ngóng của hàng trăm gia đình vẫn chưa biết người thân mình đang yên nghỉ nơi đâu.
Thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh về triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", xã Tứ Mỹ đã thành lập các tổ công tác, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin từng phần mộ và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện phục vụ công tác lấy mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ.
Ông Hồ Phạm Tuân, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tứ Mỹ cho biết: "Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho công tác lấy mẫu, giám định ADN. Địa phương xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, góp phần thực hiện tốt công tác đền ơn đáp nghĩa và đáp ứng mong mỏi của thân nhân các liệt sĩ sau nhiều năm chờ đợi."
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người từng tiễn chồng, tiễn cha, tiễn anh lên đường năm nào phần lớn đã không còn. Người con nhỏ được nhắc đến trong lá thư năm 1952 nay mái đầu cũng đã bạc.

Ngày ông Nguyễn Thế Doanh đưa tay để lấy mẫu sinh phẩm ADN chỉ diễn ra trong ít phút, nhưng phía sau những giọt máu ấy là hành trình hơn bảy mươi năm đi tìm người thân của cả một gia đình.Có thể việc đối sánh ADN sẽ cần thêm thời gian. Có thể con đường tìm lại danh tính các liệt sĩ vẫn còn nhiều gian nan. Nhưng với ông Doanh và hàng trăm gia đình khác, niềm hy vọng đã được thắp lên từ chính Chiến dịch 500 ngày đêm.

Từ lá thư người cha gửi về năm 1953 đến giọt máu người con gửi đi hôm nay, khoảng cách không chỉ được đo bằng thời gian, mà còn bằng một niềm tin chưa bao giờ tắt: sẽ có ngày những người đã hy sinh được trở về với đúng tên tuổi của mình, trong vòng tay của gia đình và Tổ quốc.