Thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh về Chiến dịch "500 ngày đêm hoàn thành thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính", từ ngày 6/7/2026, các lực lượng đã triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Nầm. Mặc dù kế hoạch dự kiến hoàn thành vào ngày 20/7/2026, nhưng với sự quyết tâm của các đơn vị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng cùng sự đồng hành tích cực của chính quyền địa phương, đến hết ngày 18/7/2026, việc lấy mẫu đối với 554 phần mộ liệt sĩ đã hoàn thành, vượt tiến độ đề ra.

Giữa những ngày tháng Bảy tri ân, khi hàng trăm phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Nầm lần lượt được mở để phục vụ công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính nhằm giám định ADN, có những người lính vẫn lặng lẽ làm việc từ tinh mơ đến khi nắng chiều buông xuống. Không trực tiếp thực hiện các xét nghiệm chuyên môn, cũng không đứng trước ống kính, nhưng từng nhát cuốc, xẻng cát, từng viên gạch được thu dọn, từng bữa cơm được chuẩn bị… đều góp phần vào hành trình tìm lại tên tuổi cho những người con đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đằng sau kết quả ấy là sự đóng góp bền bỉ của nhiều lực lượng, trong đó Ban Chỉ huy Quân sự xã Tứ Mỹ và lực lượng dân quân là những người trực tiếp đồng hành trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ. Ngay khi chiến dịch được triển khai, Ban Chỉ huy Quân sự xã đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng phương án bảo đảm lực lượng, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, chiến sĩ và dân quân. Từ chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật chất, nơi ăn ở của Ban chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh; phối hợp số hóa thông tin phần mộ; dựng rạp; vận chuyển trang thiết bị; hỗ trợ khai quật; bảo vệ khu vực lấy mẫu; hướng dẫn thân nhân liệt sĩ đến công tác hậu cần…, mọi phần việc đều được triển khai khoa học, trách nhiệm và chu đáo.

Đây là công việc đòi hỏi sự cẩn trọng, chính xác và hơn hết là lòng thành kính. Mỗi phần hài cốt được nâng lên đều mang theo sự hy sinh của một người con ưu tú của dân tộc; mỗi hiện vật được gìn giữ đều có thể trở thành manh mối giúp xác định danh tính sau nhiều thập kỷ. Vì vậy, từng thao tác của cán bộ, chiến sĩ đều được thực hiện với tất cả sự tôn kính đối với các anh hùng liệt sĩ.

Dưới cái nắng gay gắt của tháng Bảy, công việc kéo dài nhiều giờ liên tục. Những bộ quân phục nhiều lúc thấm đẫm mồ hôi, đôi bàn tay phủ đầy đất cát, nhưng không ai nề hà. Với họ, đây không chỉ là nhiệm vụ được giao mà còn là trách nhiệm, là sự tri ân đối với những thế hệ cha anh đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc. Một trong những người âm thầm góp sức cho chiến dịch là đồng chí Phạm Hồng Thông, Thôn đội trưởng thôn Sơn Hà. Mỗi ngày, anh cùng các dân quân túc trực tại nghĩa trang, đảm nhận nhiều công việc không tên như thu dọn gạch đá sau khi khai quật, vận chuyển cát đến từng phần mộ để hoàn trả nguyên trạng, mang nước uống phục vụ lực lượng làm nhiệm vụ… Những việc tưởng chừng giản đơn nhưng phải thực hiện liên tục từ sáng đến chiều để bảo đảm tiến độ và giữ gìn sự trang nghiêm của nghĩa trang.

Chia sẻ với chúng tôi, đồng chí Phạm Hồng Thông cho biết: "Mỗi ngày lực lượng dân quân chúng tôi có khoảng 4 người túc trực tại nghĩa trang. Công việc không quá nặng nhọc nhưng phải làm liên tục. Chúng tôi chỉ mong góp một phần sức lực nhỏ bé để các anh hùng liệt sĩ sớm được trả lại tên, trở về với gia đình và quê hương."

Song song với nhiệm vụ tại hiện trường, Ban Chỉ huy Quân sự xã còn phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an, các đoàn thể và chính quyền địa phương bảo đảm an ninh, trật tự; hướng dẫn thân nhân liệt sĩ; hỗ trợ các đoàn công tác và giữ gìn không khí trang nghiêm trong suốt thời gian triển khai chiến dịch. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng đã góp phần để toàn bộ quá trình lấy mẫu diễn ra an toàn, đúng quy trình và hoàn thành sớm hơn kế hoạch.

  Không chỉ trực tiếp phối hợp với Ban Chỉ đạo 515 tỉnh trong công tác kiểm tra, số hóa thông tin và tổ chức lấy mẫu, Trung tá Lê Anh Hiệp, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Tứ Mỹ còn là người thường xuyên có mặt để điều phối nhiều phần việc tại hiện trường. Dù nhà chỉ cách nghĩa trang khoảng 3 km, nhưng từ ngày chiến dịch bắt đầu đến khi hoàn thành nhiệm vụ, anh gần như không trở về nhà, cùng đồng đội bám sát hiện trường từ sáng sớm đến tối muộn. Ngoài hướng dẫn lực lượng dân quân thực hiện các phần việc phục vụ, anh còn đôn đốc công tác hậu cần, bảo đảm điều kiện sinh hoạt cho các lực lượng làm nhiệm vụ nhiều ngày liên tục.

    Chia sẻ về chiến dịch, Trung tá Lê Anh Hiệp xúc động nói: "Ban Chỉ huy Quân sự xã chỉ có 7 cán bộ, chiến sĩ nên chúng tôi phải huy động thêm lực lượng dân quân thường xuyên túc trực tại nghĩa trang. Điều chúng tôi mong mỏi nhất là mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận sẽ mở thêm một hy vọng để các gia đình tìm lại được người thân. Bởi phía sau mỗi mẫu ADN là sự chờ đợi của biết bao người mẹ, người vợ, người con đã hơn nửa thế kỷ chưa nguôi hy vọng. Chúng tôi chỉ âm thầm đóng góp một phần sức lực nhỏ bé của mình để góp phần trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ."

     Việc thu nhận mẫu ADN không chỉ là nhiệm vụ khoa học mà còn là hành trình nhân văn nhằm hiện thực hóa khát vọng của biết bao gia đình đã chờ đợi suốt hàng chục năm qua. Mỗi mẫu ADN được lưu giữ hôm nay là thêm một cơ hội để một người lính vô danh có thể được gọi đúng tên, được trở về với quê hương, dòng họ và người thân sau những năm dài mong ngóng.

Chiến dịch rồi sẽ khép lại. Những mái bạt giữa nghĩa trang sẽ được tháo dỡ, những người lính lại trở về với công việc thường ngày. Nhưng ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Nầm, từng phần mộ đã được hoàn trả nguyên trạng, từng mẫu ADN được gửi đi sẽ tiếp tục mang theo hy vọng của biết bao gia đình. Và những cán bộ, chiến sĩ Ban Chỉ huy Quân sự xã Tứ Mỹ cùng lực lượng dân quân – những người ngày ngày lặng lẽ dọn từng viên gạch, xúc từng xẻng cát, chuẩn bị từng bữa cơm cho đồng đội, góp sức trong từng công đoạn của chiến dịch – cũng đã âm thầm viết tiếp hành trình tri ân bằng những việc làm bình dị mà cao đẹp. Không phô trương, không ồn ào, họ đã góp phần gìn giữ và tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", để hành trình trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ thêm vững bước và giàu ý nghĩa.